Hayalet fotoğrafları

İngiliz Daily Mail kaynaklı bir hayalet haberi, geçtiğimiz günlerde basınımızda yer aldı. Matthew Summers isimli bir genç, arkadaşlarının fotoğrafını çekerken, araya hayalet girdiğini iddia ediyordu. Bu tarz fotoğrafçılığın piri ise ABD’li William H. Mummler’dır.

William Mummler

Hayalet tabiri, ölü bir insanın ruhunu ya da görüntüsünü tanımlar. Bu ruhun başka bir dünyada yaşadığına inanılır. Hayalet inancı, insan ruhunun bedenden ayrılabildiği ve kişinin ölümünden sonra da varlığını sürdürdüğü görüşüne dayanır. Hayaletlerin görünüp, nesnelerin yerlerini değiştirdikleri, kahkaha ve çığlık sesleri çıkarıp, belirli yerleri sık sık ziyaret edebildikleri söylenir.

Fotoğraf makinasının icadıyla beraber hayalet fotoğrafları da ortaya çıktı. Hayalet fotoğrafı çektiğini iddia eden belki de ilk kişi ABD’li fotoğrafçı William H. Mummler’dır. Fakat Mummler sadece bir tane değil bir sürü hayalet fotoğrafı çektiğini iddia ediyordu. Bunları da yüksek ücretler karşılığında satıyordu.

Sonunda 1869’da Mummler New York’ta mahkemeye çıktı. Dolandırıcılıkla suçlanıyordu. Mummler’a en büyük desteği, çektiği fotoğrafların gerçek olduğuna inanan eski bir yargıç veriyordu. Bu dava ülke genelinde büyük ilgi gördü. Dönemin ünlü dergisi Harper’s Weekly’e kapak oldu. Sonuçta delil yetersizliğinden Mummler’a açılan dava düştü. Mummler tekrar hayalet fotoğraçılığına devam etti. Fakat bu olay onun itibarını çok sarsmıştı. 1884’te borç içinde öldü. Yaptığı son iş ise tüm negatifleri yok etmek oldu.

Mummler’dan sonra da binlerce hayalet fotoğrafı ortaya çıktı. Çoğu oldukça kötü yapılmıştı ve sahte oldukları kolaylıkla anlaşılıyordu. Günümüzde teknoloji sayesinde çok güzel hayalet fotoğrafları yapma olanağı var. Fakat önemli olan fotoğrafa amatör bir hava verebilmektir. Çünkü fotoğraf, amatörce göründüğü oranda gerçekçi olabilmektedir.

Cottingley Perileri

1917’de bir Cumartesi akşamı İngiltere’de Bradfordlu iki kuzen, 10 yaşındaki Frances Griffiths ve 17 yaşındaki Elsie Wright, Elsie’nin babasına ait fotoğraf makinasıyla bahçeye çıkarlar. Döndüklerinde bahçede bir sürü peri gördüklerini ve bunların fotoğraflarını çektiklerini söylerler.

Cottingley isimli bir kasabada yaşayan bu kızların çektikleri fotoğraflarda, yanlarında danseden periler vardır. Kızlar 5 fotoğraf çekmiştir.  Aslında bu olay belki de çok kısa bir süre konuşulup sonrasında unutulup gidecekti. Ama hikayeye ünlü bir yazarın inanması, 4 yıl sonra konuyla ilgili bir de kitap yazması, olayın tüm ülkede duyulmasını sağladı. Bu kişi, Sherlock Holmes romanlarının yazarı Sir Arthur Conan Doyle’du.

Doyle, böyle doğaüstü yaratıklara inanmak istiyordu. Ruhlarla olan ilgisi bir hobi olarak başlamış ve Birinci Dünya Savaşı’nda oğlunu kaybettikten sonra yaşamının odak noktası olmuştu. Doyle ölen oğluyla iletişim kurmayı çok istiyordu ve ruh dünyası kanalıyla bunu yapabileceğini düşünüyordu. Peri görüntüleri, böyle bir dünya olduğu hakkındaki inancını kuvvetlendirmişti. Böylece 1921’de “Perilerin Gelişi” isimli kitabını  yazdı.

Arthur Conan Doyle

İngiltere’deki Kodak uzmanları, negatiflerde peri resimlerinin eklenmesine ait hiçbir kanıt bulamadılar. Fakat çok daha sonra, 1978’de Fred Gettings, 1915’te yayımlanan “Prenses Mary’nin Hediye Kitabı” adlı bir çocuk kitabında, fotoğraflardaki perilere çok benzeyen şekiller olduğunu keşfetti. Periler, kolaylıkla kartondan kesilerek yapıştırılmış şekiller olabilirdi. Zaten 5 yıl sonra da Elsie Wright yazdığı bir mektupta fotoğrafların sahte olduğunu kabul edecekti.

Frances hayatı boyunca fotoğraflardan bazılarının gerçek olduğunu iddia etti. Bu konuyu açıklığa kavuşturmak isteyen Elsie Wright 1983’te Yorkshire Post gazetesine bir mektup gönderdi. Bu mektupta Elsie fotoğrafların sahte olduğunu kabul ediyordu.  Peri resimlerini kendi fotoğraflarına yapıştıran kızlar daha sonra bunların fotoğrafını çekmişlerdi. Bu da en ünlü peri hikayelerinden birinin finali oluyordu.

Fakat belki de en iyisi, Doyle’la aynı dönemde yaşayan J.M Barrie’nin ünlü romanı Peter Pan’da yazdıklarına kulak vermektir: “Perilere inanmadığınızı her söylediğinizde, bir peri ölür.”

Kaynak: Yanlış Yönde Kuantum Sıçramalar, Charles M. Wynn & Arthur W. Wiggins, 2001 (Tübitak Popüler Bilim Kitapları, 2005);  BBC Web sitesi

Barış Özkök’ün bu yazısı 24 Şubat 2008 tarihinde Akşam Gazetesi’nde yayımlandı.

Share Button

Bu konuda görüşlerinizi yazın