Her kelimenin bir hikâyesi var: çarkıfelek

Aslında çarkıfelek sadece bir yarışma programının adı değildir; özellikle uykusuzluktan şikayet edenlerin yakından bildiği bir çiçeğin adıdır.

Osmanlı Devleti’nde kale kuşatmalarında çam ağacından yapılan sipere çarkıfelek denmekteydi. Kaledekilerin  attığı ok, mızrak, taş, yağ vb. şeylerden korunmak için kullanılan çarkıfelekle  kaleye iyice yaklaşılır ve hücum edenler kendilerini korurlardı. Ayrıca etrafına ateşler ve kıvılcımlar saçarak dönen yuvarlak şenlik fişeğine de çarkıfelek denirdi.

Çarkıfelek, anayurdu Amerika olan bir bitkinin de adıdır. Bu bitki sarmaştığı için duvar diplerinde ve kameriyelerde yetiştirilir. Çiçekleri tekerlek biçiminde ve süslüdür. Bu bitkiden elde edilen çarkıfelek tentürü bir sinir yatıştırıcıdır ve ruhsal sıkıntı, uykusuzluk gibi şikayetlerin tedavisinde kullanılır. Çarkıfelek’in Latince adı passiflora’dır;  bu aynı zamanda uykusuzluk tedavisinde kullanılan bir ilacın da adıdır.

Çarkıfelek çiçeği Hz İsa’nın yaşamında son saatlerinde çektiği ızdırabın sembolü olarak da kabul edilir. Çarkıfelek çiçeği Türklerde bitki ağırlıklı süsleme motiflerinde çok kullanılmıştır. Süsleme olarak yapılan çarkıfelek  motifinin ortasında yapraklar ve  dallar  3, 5, 7, 9 gibi tek sayılardan  yapılırdı. Çünkü tek sayıların uğurlu olduğu kabul edilmekteydi.

Bu yazı 2005 yılında Halk’a ve Olaylara Tercüman Gazetesi’nde yayımlandı.

Bu konuda görüşlerinizi yazın