Olimpiyatlar ve Venüs

1896’dan beri her dört yılda bir yapılan Olimpiyatlar, bu sene 8-24 Ağustos tarihleri arasında Pekin’de düzenlenecek. Olimpiyatların dört yılda bir düzenlenmesinin nedeni, Antik Yunan halkının Venüs gezegenine olan hayranlığıdır!

1896’daki ilk modern Olimpiyatın açılış töreni

Dört yılda bir dünyanın çeşitli yerlerinden atletler bir araya gelir ve Olimpiyat Oyunları’nda yarışırlar. Oyunlar ilk kez Antik Yunan’da Olimpia’da düzenlendiği için, bu etkinliğe Olimpiyat adı verilmiştir. Antik Olimpiyat Oyunları, Yunan Tanrısı Zeus onuruna düzenlenirdi.

Antik Olimpiyatların başlangıcı M.Ö. 776’ya kadar gider. Bu, Yunanlıların galip gelenlerin kayıtlarını tutmaya başladıkları tarihtir. Antik Oyunlar MS 392’ye kadar düzenlenmeye devam etmiştir.

Atletler Yunanistan’ın değişik şehirlerinden gelir ve koşu, boks, güreş, jimnastik ve ağırlık kaldırma gibi spor dallarında mücadele ederlerdi. Oyunların başında ve sonunda Tanrı Zeus için hayvanlar kurban edilirdi. Olimpia’da Zeus şerefine görkemli bir tapınak da yapılmıştı.

Venüs ve Olimpiyatlar

Venüs gezegeni, gökyüzünde Güneş ve Ay’dan sonra en parlak cisimdir. Gün doğarken Sabah Yıldızı, batarken de Akşam Yıldızı adını alır. Antik çağlarda akşam yıldızı yerine Hesperus, sabah yıldızı yerine de Lucifer denirmiş. Binlerce yıldan beri insanların ilgisini çeken Venüs, Olimpiyatların dört yılda bir düzenlenmesinin de sebebi olmuş.

Venüs gezegeni her dört yılda bir ekliptik semada beş köşeli mükemmel bir yıldız çizmektedir. Eskiler bu fenomeni keşfettiklerinde öylesine büyülenmişlerdi ki, Venüs ile onun beş köşeli yıldızı mükemmellik, güzellik ve cinsel aşkın sembolü haline gelmişlerdi. Eski Yunan’da, Venüs’ün büyüsüne övgü olsun diye, onun dört yıllık devrini Olimpiyat Oyunları’nı düzenlerken kullanmışlardı. Bugünlerde pek az insan, dört yılda bir yapılan modern Olimpiyat Oyunları’nın hâlâ Venüs’ün devrelerini takip ettiğinin farkındadır. Bundan daha da az insan, beş köşeli yıldızın Olimpiyat amblemi olmak üzereyken son anda değiştirildiğini bilir, oyunların çok kapsamlı ruhunu ve ahengini daha iyi yansıtması amacıyla beş köşeli yıldız, iç içe geçen beş halkayla değiştirilmiştir.*

Modern Oyunlar

1894’te Paris’te Uluslararası Olimpiyat Komitesi’nin kuruluşunun ardından, bir olimpiyatın organize edilmesine karar verilmişti. Olimpiyat oyunlarının amacı, çeşitli uluslardan insanların spor aracılığıyla bir araya gelmesiydi. Fakat bu oyunların eski Yunan’dan yapılanlardan büyük bir farkı olacaktı. Oyunlar her seferinde farklı bir ülke ve şehirde gerçekleşerek dünyayı dolaşacaktı.

İ.Ö. 330’da inşa edilen stadyum, Yunan işadamı George Averoff’un bağışlarıyla restore edildi ve Olimpiyatlara hazırlandı. Yunan kralı I. George, 6 Nisan 1896’da, Panathenean Stadyumu’nda ilk modern Olimpiyat Oyunlarının açılışını yaptı.

İlk Olimpiyat Oyunları’na 14 ülkeden 241 sporcu katıldı ve  9 spor dalında 43 branşta yarıştılar. İlk Olimpiyatlarda bayan sporcular yer almadı.

İlk Oyunlar’daki spor dallarının çoğu, antik oyunlardaki branşlardı; ancak yenileri de vardı. Bunlardan biri de maraton’du. İlk maraton şampiyonu Yunan koşucu Spiridon Louis oldu.

Maraton’un hikayesi

Zeus Tapınağı’nın kalıntıları

Günümüzden yaklaşık 2500 yıl önce  Yunanlara ait küçük bir askeri birlik, 10 bin kişilik Pers ordusunu Maraton isimli savaşta bozguna uğratmıştı. Kazanılan bu zaferi duyurmak için cesur bir Yunan askeri binlerce kilometrelik yolu koşarak Atina’ya gitti. 1896’da Olimpiyat Oyunları organize edildiğinde uzun mesafeli bir koşunun da yapılmasına karar verildi. Eski Yunan’a bir atıfta bulunarak da bu koşuya maraton adı verildi.

42 km koşulan Maraton, en uzun mesafeli yarıştır. Maraton’un mesafesi, İÖ 490’da Perslere karşı kazanılan zaferi duyurmak için Maraton şehrinden Atina’ya koşan Yunan askerinin koştuğu yol kadardır. Fakat Maraton ile Atina arasında uzaklık 40 km’den daha azdır. “Peki niye o zaman 42 km olarak belirlenmiş” diye merak edebilirsiniz. Bu mesafe İngiltere’de belirlemiştir. 1908’de Londra’da düzenlenen Olimpik Oyunlar’da Windsor’daki Kraliyet Şatosu’yla Olimpik Stadyum arasındaki uzaklık 42 km olduğu için, maraton yarışının 42 km olmasına karar verilmiştir.

Olimpiyatlarda ilk başlarda yalnızca yüzme, kürek çekme ve koşu gibi yaz sporları vardı. 1908’de patinaj; 1920’de de buz hokeyi eklendi. İlk Kış Olimpiyatları 1924’te düzenlendi. 1924’ten 1992’ye kadar Kış Oyunları ve Yaz Oyunları aynı yıl yapılırdı. Fakat 1992’den itibaren farklı yıllarda yapılmaya başlandılar. Artık Kış ve Yaz Oyunları arasında iki yıllık ara var.

Pekin’de 8 Ağustos’ta başlayacak olan Olimpiyatlara ülkemiz de atletizm, güreş, halter, okçuluk gibi birçok branşta katılıyor. Sporcularımıza şimdiden başarılar diliyorum.

* Dan Brown, “Da Vinci Şifresi”, Altın Kitaplar Yayınevi, 2003

Barış Özkök’ün bu yazısı 20 Temmuz 2008 tarihinde Akşam Gazetesi’nde yayımlandı.

Share Button

Bu konuda görüşlerinizi yazın